فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١١٠٣ - شرح شبهه ابن كمونه

الماهيّة يكون كلّ منهما الوجود بذاته و يكون مفهوم‌

واجب الوجود منتزعا منهما مقولا عليهما قولا عرضيّا.

ترجمه:

فصل ذكر شبه ابن كمونه و دفع آن‌

دو حقيقت كه بتمام ذات با هم مختلف باشند نه در بعض آن تركيب لازم‌

آيد و نه بواسطه امر زائد بر ذات تا نتيجه‌اش اين باشد كه واجب در هويّت و

ماهيّتش معلّل فرض شود.

و نيز دو حقيقت مزبور هر دو تحت وجوب وجود بوده و اين وجوب وجود

ماهيّت نوعيّه براى آندو باشد به ابن كمونه نسبت داده شده و عبارت وى در اينمقام‌

چنين است:

براى چه جايز نباشد كه دو هويّت بسيطه كه كنه و حقيقت آنها بتمام ذات‌

با يكديگر مختلف است وجود داشته و هر يك از آندو واجب الوجود فرض شده و

مفهوم واجب الوجود از آندو انتزاع گشته و بر آنها بحمل عرضى حمل شود.

شرح فارسى:

توضيح‌

شرح شبهه ابن كمونه‌

حضرات حكماء براى اثبات توحيد حضرتش گفته‌اند:

اگر حقتعالى و صرف الوجود متعدّد باشد و در عين حال هر دو مثلا واجب‌

باشند لازم مى‌آيد و در وجوب وجود مشترك بوده و بواسطه خصوصيّتى از هم ممتاز و

دوئيّت به آن حاصل شود و در اين صورت سه فرض پيش آيد:

١- آنكه در وجوب وجود با هم مشترك ولى به تمام ذات از هم ممتاز

باشند قهرا اشتراكشان در وجوب عرضى و جامع اعتبارى مى‌شود.

٢- آنكه در وجوب وجود با هم مشتر باشند بطورى كه به تمام ذات‌

هر دو واجب باشند ولى بواسطه امر خارج از ذات از هم ممتاز شوند.